iefimerida: Η ανατομία της ψηφιακής μιντιακής δύναμης που έγινε 15 ετών

Όταν εμφανίστηκε, το ελληνικό internet έμοιαζε ακόμη με αχαρτογράφητη περιοχή και η ενημέρωση με ένα σύστημα που κατέρρεε σε αργή κίνηση.

Το iefimerida μπήκε μέσα σε αυτή τη ρωγμή της εποχής και μετατράπηκε από ψηφιακό στοίχημα της κρίσης σε έναν από τους ισχυρότερους οργανισμούς του νέου μιντιακού τοπίου.

Το iefimerida γεννήθηκε το 2011, μέσα σε μια Ελλάδα που άλλαζε μορφή με βίαιο τρόπο. Οι λέξεις «μνημόνιο», «ΔΝΤ», «χρεοκοπία», «αγανακτισμένοι» είχαν μπει απότομα στην καθημερινότητα, η κυκλοφορία των εφημερίδων αιμορραγούσε, τα δελτία ειδήσεων μιλούσαν σε μια κοινωνία που είχε αρχίσει να μην τα εμπιστεύεται πια, και το Ίντερνετ αποκτούσε για πρώτη φορά την αίσθηση μιας επικράτειας όπου η πληροφορία κινούνταν πιο γρήγορα από τους μηχανισμούς που την ήλεγχαν επί δεκαετίες.

Οι αίθουσες σύνταξης εκείνης της εποχής είχαν ακόμη την ατμόσφαιρα ενός κόσμου που δεν είχε καταλάβει ότι τελειώνει. Δημοσιογράφοι κάπνιζαν μπροστά στις οθόνες, σταχτοδοχεία γέμιζαν δίπλα σε στοίβες εφημερίδων και σε πλαστικά ποτήρια με καφέ, τα δελτία ειδήσεων έπαιζαν χωρίς ήχο σε τηλεοράσεις κρεμασμένες στους τοίχους (πιξελιασμένες Γκουέρνικες της επικαιρότητας), ενώ έξω η χώρα έμπαινε στη μεγαλύτερη κρίση της μεταπολιτευτικής της ιστορίας.

Μέσα σε αυτή την ατμόσφαιρα, όπου το παλιό σύστημα των media έμοιαζε να λειτουργεί ακόμη από συνήθεια και αδράνεια, το Ιnternet ήρθε ξαφνικά για να δείξει, να ενσαρκώσει στην ουσία, το μέλλον της ενημέρωσης.

Καταμεσής αυτής της μετάβασης εμφανίστηκε το iefimerida, ένα Μέσο που από την πρώτη στιγμή λειτούργησε σαν οργανισμός φτιαγμένος αποκλειστικά για το Διαδίκτυο. Αυτή η λεπτομέρεια έχει τεράστια σημασία για να καταλάβει κανείς τη θέση του στην ιστορία των ελληνικών media. Δεν επρόκειτο για τη ψηφιακή συνέχεια μιας ιστορικής εφημερίδας ή για την ηλεκτρονική εκδοχή ενός ήδη γνωστού ενημερωτικού τίτλου. Το iefimerida γεννήθηκε εξαρχής μέσα στη λογική της αδιάκοπης ροής της πληροφορίας, μέσα στην ιδέα ότι η ενημέρωση δεν θα λειτουργεί πλέον σε κύκλους μιας ημέρας αλλά σε πραγματικό χρόνο. Με οδηγό την αξιοπιστία, αλλά και την αισθητική.

Ο ιδρυτής του, ο δημοσιογράφος Χρήστος Ράπτης, είχε αντιληφθεί από νωρίς ότι η κρίση δεν θα ανέτρεπε μόνο την οικονομία και το πολιτικό σύστημα, αλλά και ολόκληρη τη σχέση της κοινωνίας με την ενημέρωση. Στα ιδρυτικά του σημειώματα υπάρχει η αίσθηση ενός ανθρώπου που βλέπει ένα παλιό σύστημα να εξαντλείται και ταυτόχρονα μια νέα πραγματικότητα να σχηματίζεται μέσα από τα ερείπιά του. «Η παραδοσιακή βιομηχανία των ΜΜΕ, κουρασμένη, υπερχρεωμένη και με χρεοκοπημένο περιεχόμενο, λόγω των πολλαπλών εξαρτήσεων, όδευε αργά αλλά σταθερά προς το μοιραίο», έγραφε το 2014.

Σε ένα άλλο σημείο, σχεδόν σαν να διατυπώνει τη βίβλο του νέου ψηφιακού κόσμου, σημείωνε: «Στον άγριο κόσμο των ΜΜΕ θα επιβιώσουν οι καλύτεροι, οι ικανότεροι και όχι αναγκαστικά όσοι έχουν τα χρήματα. Είναι άλλωστε κοινό μυστικό ότι μόνο οι ιδέες μπορούν να κάνουν χρήματα».

Το Ιnternet, για τον Ράπτη, δεν ήταν τεχνολογικό εργαλείο. Ήταν ανατροπή ισορροπιών. «Το Ιnternet ανοίγει νέους δρόμους, δίνει πρωτόγνωρες δυνατότητες και κυρίως αποσταθεροποιεί τα στημένα παιχνίδια». Για μια ολόκληρη γενιά δημοσιογράφων που είχε μεγαλώσει μέσα σε ένα αυστηρά ελεγχόμενο μιντιακό περιβάλλον, αυτό ακουγόταν σχεδόν επαναστατικό. Στο ίδιο κείμενο έγραφε και κάτι που έμεινε σαν μικρό μανιφέστο της ψηφιακής μετάβασης: «Στα χρόνια του εκδοτικού μπρεζνιεφισμού, αν ένας δημοσιογράφος συγκρουόταν με τον εκδότη του, τον έτρωγε το σκοτάδι».

Η φράση περιέγραφε με ακρίβεια έναν κόσμο εξαρτήσεων που είχε αρχίσει να χάνει την παντοδυναμία του. Το Ιnternet έδωσε ξαφνικά τη δυνατότητα σε νέες δημοσιογραφικές φωνές να υπάρξουν χωρίς τη βαριά ιεραρχία των εκδοτικών συγκροτημάτων και χωρίς τη λογική της πληροφορίας που κυκλοφορεί μόνο όταν εγκριθεί από την κορυφή.

Το iefimerida χτίστηκε ακριβώς πάνω σε αυτή την ιστορική ρωγμή. Στα πρώτα χρόνια λειτουργίας του είχε τη νευρικότητα και την ενέργεια ενός Μέσου που καταλάβαινε ότι η ταχύτητα θα καθόριζε τη νέα εποχή. Η πρώτη σελίδα (homepage) άλλαζε συνεχώς, οι ειδήσεις ανανεώνονταν ασταμάτητα, η πολιτική επικαιρότητα συνυπήρχε με τη διεθνή ειδησεογραφία, την κουλτούρα, το lifestyle, τις εικόνες μιας νέας αστικής καθημερινότητας. Τα κείμενα μεγάλωσαν, απόκτησαν σώμα και ψυχή. Η έννοια της «έκδοσης» εξαφανιζόταν και στη θέση της εμφανιζόταν η αίσθηση μιας ζωντανής διαρκούς ροής πληροφορίας.

Η ελληνική κοινωνία εκείνα τα χρόνια βίωνε αλλεπάλληλες μετατοπίσεις. Η οικονομική κρίση μετατρεπόταν σε κρίση ταυτότητας, το πολιτικό σύστημα αναδιατασσόταν, η Ευρώπη δοκιμαζόταν, η προσφυγική κρίση άλλαζε το τοπίο της ηπείρου, τα social media αποκτούσαν τεράστια δύναμη και η δημόσια συζήτηση μεταφερόταν όλο και περισσότερο στις οθόνες. Το iefimerida ανήκε σε εκείνα τα Μέσα που γεννήθηκαν ακριβώς μέσα σε αυτή τη μετάβαση και λειτούργησαν σαν το ψηφιακό σώμα της εποχής.

Η δημοσιογράφος Σοφία Γιαννακά, διευθύντρια του iefimerida, δίνει σε αυτή την ιστορία μια πιο πολιτισμική και σχεδόν υπαρξιακή διάσταση. Όταν μιλάει για το iefimerida, δεν μιλάει μόνο για ειδήσεις και αναγνωσιμότητα. Μιλάει για έναν τρόπο να βλέπεις τον κόσμο. «Η αποστολή του iefimerida είναι να μεταφέρει στον αναγνώστη στοιχεία υπέρβασης της ελληνικότητας. Να φέρει ένα πνεύμα κοσμοπολιτισμού. Να δείξει τι σκέφτονται, τι πιστεύουν, τι διαβάζουν, πώς ζουν αλλού». Σε άλλο σημείο εξηγεί ακόμη πιο καθαρά τον πυρήνα αυτής της ταυτότητας: «Είμαστε υπέρμαχοι της ευρωπαϊκής πορείας της Ελλάδας. Ενός τρόπου σκέψης, ενός τρόπου ζωής υπερβατικού, που ξεπερνάει τα στενά όρια ή τον επαρχιωτισμό».

Αυτό το πνεύμα αποτυπώθηκε τόσο στο περιεχόμενο όσο και στην αισθητική του Μέσου. Το ελληνικό Ιnternet των αρχών του 2010 ήταν κυρίως άναρχο, κραυγαλέο, γεμάτο κιτρινισμό και ψηφιακή φασαρία. Το iefimerida προσπάθησε να διαμορφώσει ένα διαφορετικό περιβάλλον· πιο καθαρό, πιο ευρωπαϊκό, πιο λειτουργικό, με μια αίσθηση σύγχρονης αστικής κουλτούρας που συνδύαζε πολιτική, διεθνή ενημέρωση, πολιτισμό και εικόνες καθημερινής ζωής. Γρήγορα αναπτύχθηκε μια πρωτόγνωρη σχέση αναγνώστη-site, που την περιέγραψε με ακρίβεια ο Γιώργος Παγουλάτος - καθηγητής Ευρωπαϊκής Πολιτικής και Οικονομίας, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών: «Ομολογώ ότι είμαι καθημερινός και εξαρτημένος χρήστης του iefimerida, σχεδόν από τότε που ξεκίνησε».

Το 2015 υπήρξε ο μεγάλος σταθμός ενηλικίωσης για το iefimerida. Το δημοψήφισμα, η διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, η ακραία πόλωση και η έκρηξη των social media δημιούργησαν ένα νέο τοπίο όπου η ενημέρωση έπαψε να είναι μόνο μετάδοση γεγονότων και μετατράπηκε σε καθημερινή σύγκρουση αφηγημάτων. Η Σοφία Γιαννακά θυμάται εκείνη την περίοδο σαν μια στιγμή καθαρής πολιτικής και πολιτισμικής αντιπαράθεσης. «Υπερασπιστήκαμε την ευρωπαϊκή πορεία της Ελλάδας και συγκρουστήκαμε το 2015 με το δημοψήφισμα του Τσίπρα» ανέφερε. Και λίγο αργότερα: «Αντιμετωπίσαμε το στρατό των trolls. Μείναμε πιστοί στη γραμμή μας μέχρι τέλους».

Το site εκείνη την εποχή απέκτησε σαφέστερη πολιτική ταυτότητα και ακόμη μεγαλύτερη επιρροή. Για ένα σημαντικό κομμάτι του κοινού έγινε σημείο αναφοράς μιας φιλελεύθερης, ευρωπαϊκής, αστικής Ελλάδας που αισθανόταν ότι απειλείται από τον λαϊκισμό και τη συνωμοσιολογία. Ο Σταύρος Θεοδωράκης έγραψε τότε μια φράση που ακολούθησε για χρόνια το iefimerida: «Γεννηθήκατε μέσα στο καζάνι της κρίσης. Δεν γίνατε “Πράβντα” κανενός».

Η πανδημία αποτέλεσε το επόμενο μεγάλο crash test. Για τα media διεθνώς υπήρξε ιστορική στιγμή επιστροφής του κοινού στις ειδήσεις και ταυτόχρονα έκρηξης της συνωμοσιολογίας. Η Σοφία Γιαννακά μιλούσε για εκείνη την περίοδο σαν μια νέα μάχη υπέρ της επιστήμης και της τεκμηριωμένης πληροφορίας. «Υπερασπιστήκαμε τις δυτικές αξίες, την επιστήμη, και συγκρουστήκαμε στον κορωνοϊό με όλο το συνωμοσιολογικό κύμα».

Το iefimerida εκείνα τα χρόνια απογειώθηκε σε αναγνωσιμότητα, λειτουργώντας για εκατομμύρια αναγνώστες ως σημείο συνεχούς παρακολούθησης της πανδημίας, των διεθνών εξελίξεων, των επιστημονικών δεδομένων και της πολιτικής επικαιρότητας. Οι αποκλειστικές συνεντεύξεις εκείνης της περιόδου -από τον Frank Snowden ως τον Στέλιο Ράμφο, από τον Κυριάκο Πιερρακάκη ως τον Μιχαήλ Μαρμαρινό- έγιναν πυξίδα και στήριγμα για εκατομμύρια παραζαλισμένους Έλληνες μέσα στον λαβύρινθο του άγνωστου και του τρόμου στον οποίο μας εγκλώβιζε ο κορωνοϊός.

Σήμερα το site βρίσκεται μπροστά σε μια ακόμη ιστορική μετάβαση. Η εποχή της τεχνητής νοημοσύνης αλλάζει ξανά τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αναζητούν πληροφορία, εμπιστεύονται ειδήσεις και κινούνται μέσα στο ψηφιακό οικοσύστημα. Η Ελλάδα παραμένει μία από τις χώρες με τη χαμηλότερη εμπιστοσύνη στις ειδήσεις διεθνώς. Σύμφωνα με το Digital News Report 2025 του Reuters Institute και τα στοιχεία που παρουσίασε η διαΝΕΟσις, μόλις το 22% των Ελλήνων δηλώνει ότι εμπιστεύεται τις ειδήσεις - το χαμηλότερο ποσοστό ανάμεσα στις 48 χώρες της έρευνας.

Η ίδια έρευνα δείχνει μια κοινωνία κουρασμένη από την πληροφορία και ταυτόχρονα εξαρτημένη από αυτήν. Το 64% των Ελλήνων ενημερώνεται πλέον μέσα από πλατφόρμες όπως το YouTube, το Instagram και το TikTok, ενώ η αποφυγή των ειδήσεων παραμένει εξαιρετικά υψηλή. Μέσα σε αυτό το τοπίο, όπου οι newsfluencers συχνά ανταγωνίζονται τους δημοσιογράφους και τα AI chatbots αρχίζουν να αντικαθιστούν τη μηχανή αναζήτησης, η αξιοπιστία μετατρέπεται ξανά σε κεντρικό διακύβευμα.

Η κυρία Γιαννακά βλέπει σε αυτή τη νέα εποχή μια παράδοξη επιστροφή στην αξία της τεκμηριωμένης δημοσιογραφίας. «Η Google πριμοδοτεί τις σοβαρές ειδήσεις και τις ειδήσεις που βασίζονται σε στοιχεία και έρευνες», λέει, περιγράφοντας μια πραγματικότητα όπου ακόμη και οι αλγόριθμοι χρειάζονται αξιόπιστες πηγές για να λειτουργήσουν. Κι όμως, μέσα σε αυτή τη νέα ψηφιακή πραγματικότητα, επιμένει σε κάτι σχεδόν κλασικό: «Η δύναμη του κειμένου, η προσωπικότητα του δημοσιογράφου, η πένα του, δεν πρέπει ποτέ να αντικατασταθούν». Και κάπου εκεί επιστρέφει ξανά και η φράση που είχε γράψει ο Χρήστος Ράπτης πολύ πριν εμφανιστούν τα AI chatbots και οι αλγόριθμοι της τεχνητής νοημοσύνης: «Στο τέλος της ημέρας, θα κριθούμε από τους αναγνώστες».

Σε αυτή τη φάση εκκινεί ο επόμενος κύκλος του iefimerida. Η ολοκλήρωση της εξαγοράς της NEW MEDIA από την INTELEXT LTD των Δημήτρη Μπάκου, Ιωάννη Καϋμενάκη και Αλέξανδρου Εξάρχου, μαζί με τη στρατηγική συνεργασία με τον Όμιλο ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ και την ανάληψη της θέσης του CEO από τον Γιάννη Κουρτάκη, σηματοδοτούν κάτι μεγαλύτερο από μια επιχειρηματική συμφωνία. Σφραγίζουν τη μετάβαση του iefimerida από το ανήσυχο, σχεδόν αντισυμβατικό startup της εποχής των μνημονίων σε έναν από τους βασικούς πυλώνες του νέου ψηφιακού μιντιακού τοπίου της χώρας.

Η νέα εποχή έρχεται με μεγαλύτερες δομές, στρατηγικές συνεργασίες, τεχνολογικό μετασχηματισμό και την ανάγκη να απαντηθεί ξανά το ίδιο ερώτημα που αιωρείται πάνω από τα media εδώ και δεκαπέντε χρόνια: Πώς επιβιώνει μια εφημερίδα όταν ολόκληρος ο τρόπος με τον οποίο διαβάζουμε τον κόσμο αλλάζει συνεχώς; Πώς θα ανταποκριθούν τα ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης στη διαβλεπόμενη κόπωση που νιώθει το κοινό για τις οθόνες και την ενημέρωσή του μέσω αυτών;

Το iefimerida μοιάζει σήμερα με κάποιον που μεγάλωσε μέσα στην κρίση, ενηλικιώθηκε μέσα στην πόλωση, δοκιμάστηκε στην πανδημία και τώρα καλείται να επιβιώσει σε μια εποχή που η πληροφορία παράγεται παντού, από όλους, ασταμάτητα. Κι όμως, πίσω από τους αλγόριθμους, τα AI summaries και τα ατελείωτα scrolls, εξακολουθεί να υπάρχει κάτι σχεδόν παλιομοδίτικο στον πυρήνα αυτής της ιστορίας: η πίστη ότι μια καλή είδηση, μια καλή πένα και μια ισχυρή δημοσιογραφική ταυτότητα μπορούν ακόμη να κρατήσουν έναν αναγνώστη ξύπνιο -κυριολεκτικά και μεταφορικά- μέσα στη νύχτα, μπροστά σε μια φωτισμένη οθόνη.