Δεκαπέντε χρόνια μετά …

Όταν πριν από δεκαπέντε χρόνια έγραφα το ιδρυτικό κείμενο της iefimerida, «Τι είναι και τι θέλει η iefimerida», δεν φανταζόμουν ότι θα ερχόταν τόσο γρήγορα η ώρα ενός πρώτου απολογισμού.

Ο χρόνος, άλλωστε, έχει έναν δικό του τρόπο να αιφνιδιάζει. Να συμπυκνώνεται σε μια στιγμή και συγχρόνως να απλώνεται σαν ολόκληρη εποχή.

Δεκαπέντε χρόνια μετά, αυτή η επέτειος κουβαλά μια παράξενη αντινομία. Συνήθως οι επέτειοι αφορούν κάτι που έχει ολοκληρώσει τον κύκλο του, κάτι που ανήκει ήδη στη μνήμη και προσφέρεται για αναδρομές, για νοσταλγία ή για αποτίμηση εκ του ασφαλούς. Η iefimerida, όμως, δεν ανήκει ακόμη στο παρελθόν. Παραμένει παρούσα, ενεργή, συχνά ανήσυχη, μέσα στην καρδιά των γεγονότων και των εξελίξεων. Δεν αποτελεί ένα κλειστό κεφάλαιο που μπορεί κανείς να τοποθετήσει με τάξη στο ράφι της Ιστορίας. Είναι μια ζωντανή καθημερινότητα, με τις εντάσεις, τις αντιφάσεις και την αβεβαιότητά της.

Υπάρχει, όμως, και μια δεύτερη αντινομία. Η iefimerida δεν υπήρξε ποτέ χώρος αγιογραφιών. Δεν υπηρέτησε τη βολική ωραιοποίηση, ούτε την αυτάρεσκη αυτοεπιβεβαίωση. Και ίσως γι’ αυτό να μην της ταιριάζουν ούτε οι πανηγυρικοί τόνοι ούτε οι εύκολες θριαμβολογίες μιας επετείου. Γιατί κάθε πραγματική δημοσιογραφική προσπάθεια οφείλει πρώτα απ’ όλα να διατηρεί το δικαίωμα της αυτοκριτικής. Να αναγνωρίζει όχι μόνο τις επιτυχίες της, αλλά και τις αστοχίες της.

Πριν από περισσότερο από έναν αιώνα ο Γκυστάβ Φλωμπέρ είχε πει για το μεγάλο του έργο, τη «Μαντάμ Μποβαρί»: «Η "Μποβαρί" είμαι εγώ». Δεν ήταν μια δήλωση αλαζονείας. Ήταν μια ομολογία σχεδόν οδυνηρή: Πως κάθε ανθρώπινο δημιούργημα μεταφέρει αναπόφευκτα μέσα του τις αρετές αλλά και τις αδυναμίες εκείνων που το δημιούργησαν.

Έτσι και η iefimerida δεν είναι απλώς ένα επιτυχημένο ενημερωτικό site, όπως ίσως θα έλεγε ψυχρά η αγορά ή οι αριθμοί της επισκεψιμότητας. Η iefimerida είναι οι άνθρωποί της. Οι δημοσιογράφοι της, οι συντάκτες της, οι φωτογράφοι της, οι τεχνικοί της, οι συνεργάτες της. Και μαζί με αυτούς κουβαλά αναπόφευκτα τα ταλέντα τους, τις αγωνίες τους, τα πάθη τους, τις φιλοδοξίες τους, αλλά και τα λάθη τους.

Μέσα σε αυτά τα δεκαπέντε χρόνια η ομάδα της iefimerida έζησε πολλά: πολιτικές συγκρούσεις, κοινωνικές εντάσεις, στιγμές εθνικής αγωνίας, αλλά και περιόδους βαθιάς αβεβαιότητας, που συχνά δοκίμασαν όχι μόνο τις αντοχές της κοινωνίας, αλλά και τα αντανακλαστικά της δημοσιογραφίας. Και αν με ρωτούσε κανείς ποιο χαρακτηριστικό αξίζει να κρατήσει κανείς από αυτή τη διαδρομή, θα έλεγα πως η iefimerida, ακόμη και στις πιο δύσκολες και σκοτεινές στιγμές, δεν δίστασε να πάρει καθαρή θέση απέναντι στις πολιτικές κρίσεις που ταλάνισαν τη χώρα κατά την τελευταία δεκαπενταετία. Όχι με γνώμονα τις ευκολίες της συγκυρίας, ούτε την ασφάλεια της δημοφιλίας, αλλά με κριτήριο εκείνο που κάθε φορά θεωρούσαμε πιο χρήσιμο για το δημόσιο συμφέρον, διατηρώντας πάντοτε την ανεξαρτησία μας. Υπερασπιστήκαμε συχνά αντιδημοφιλείς απόψεις. Στηρίξαμε σθεναρά τον φιλελεύθερο χώρο και δικαιωθήκαμε, σε εποχές όμως κατά τις οποίες και η λέξη ακόμη αντιμετωπιζόταν με καχυποψία, αν όχι με βδελυγμία. Χωρίς όμως ποτέ να αισθανθούμε την ανάγκη κομματικής ταύτισης. Γιατί οι κηδεμονίες αυτού του τύπου δεν ταίριαζαν ποτέ ούτε στην ιδιοσυγκρασία ούτε στην αντίληψή μας για τη δημοσιογραφία.

Αν κάτι δικαιώνει αυτά τα δεκαπέντε χρόνια, δεν είναι μόνο η αντοχή μέσα σε μια εποχή όπου τα μέσα ενημέρωσης γεννιούνται και χάνονται με ταχύτητα σχεδόν ευρυζωνική . Είναι κυρίως ότι η iefimerida προσπάθησε να διατηρήσει κάτι όλο και πιο σπάνιο στη δημόσια ζωή: Μια σχέση εμπιστοσύνης με τον αναγνώστη. Μια σχέση που χτίζεται δύσκολα, δοκιμάζεται καθημερινά και μπορεί να χαθεί μέσα σε μια στιγμή επιπολαιότητας ή έπαρσης.

Και ίσως τελικά αυτό να είναι το πραγματικό νόημα μιας επετείου: όχι να κοιτάζεις αυτάρεσκα όσα πέρασαν, αλλά να αναμετριέσαι με όσα ακόμη οφείλεις να κάνεις. Γιατί η δημοσιογραφία, όταν παραμένει ζωντανή, δεν δικαιούται να επαναπαύεται. Υποχρεώνεται κάθε μέρα να αποδεικνύει εκ νέου τον λόγο ύπαρξής της.

Αν κάτι δικαιώνει αυτά τα δεκαπέντε χρόνια, δεν είναι μόνο η αντοχή μέσα σε μια εποχή κατά την οποία τα μέσα ενημέρωσης γεννιούνται και χάνονται με ταχύτητα σχεδόν ευρυζωνική. Είναι κυρίως ότι η iefimerida προσπάθησε να διατηρήσει κάτι όλο και πιο σπάνιο στη δημόσια ζωή: Μια σχέση εμπιστοσύνης με τον αναγνώστη. Μια σχέση που χτίζεται δύσκολα, δοκιμάζεται καθημερινά και μπορεί να χαθεί μέσα σε μια στιγμή επιπολαιότητας ή έπαρσης.

Και ίσως, τελικά, αυτό να είναι το πραγματικό νόημα μιας επετείου: Όχι να κοιτάζεις αυτάρεσκα όσα πέρασαν, αλλά να αναμετριέσαι με όσα ακόμη οφείλεις να κάνεις. Γιατί η δημοσιογραφία, όταν παραμένει ζωντανή, δεν δικαιούται να επαναπαύεται. Υποχρεώνεται κάθε μέρα να αποδεικνύει εκ νέου τον λόγο ύπαρξής της.

Χρήστος Ράπτης
Ιδρυτής του iefimerida.gr